Irański parlament debatuje nad projektem ustawy, która ma formalnie zablokować dostęp do Cieśniny Ormuz dla statków ze Stanów Zjednoczonych, Izraela oraz innych państw uznanych przez Teheran za “wrogie”. Równolegle Ludowy Bank Chin kontynuuje bezprecedensową serię zakupów złota, wydłużając ją do dziewiętnastu miesięcy z rzędu. Choć te dwa zjawiska – fizyczna kontrola nad kluczowym szlakiem naftowym i dywersyfikacja rezerw walutowych – toczą się na różnych kontynentach, analitycy wskazują, iż łączy je wspólny mianownik: narastająca presja na globalny system oparty na amerykańskim dolarze.
Cieśnina Ormuz, przez którą w warunkach pokojowych przepływa około jednej piątej światowych dostaw ropy naftowej i skroplonego gazu ziemnego, od miesięcy pozostaje areną intensywnych zmagań wojskowych i dyplomatycznych. Zgodnie z najnowszymi doniesieniami irańskich mediów państwowych, tamtejszy parlament rozpoczął w sierpniu 2026 roku prace nad ustawą o zarządzaniu Cieśniną Ormuz. Projekt zakłada wprowadzenie całkowitego zakazu tranzytu dla jednostek pływających należących do USA i Izraela, a statki łamiące te przepisy miałyby podlegać konfiskacie lub wysokim karom finansowym [1] [2].
Proponowane przepisy stanowią kolejny etap eskalacji po trwającym od lutego 2026 roku konflikcie zbrojnym. Co więcej, Iran coraz częściej wykorzystuje swoją pozycję do wymuszania opłat tranzytowych, które – jak donoszą firmy analityczne zajmujące się rynkiem kryptowalut – są pobierane w chińskich juanach lub stabilnych kryptowalutach [3]. Działania te stoją w sprzeczności z Konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie morza, gwarantującą wolność żeglugi, jednak w warunkach wojennych przepisy prawa międzynarodowego ustępują przed siłą militarną.
Petrojuan w cieniu kryzysu
Wprowadzenie opłat w juanach za tranzyt przez Ormuz to sygnał, iż kryzys na Bliskim Wschodzie przyspiesza procesy, które dotychczas toczyły się powoli w zaciszach banków centralnych. Jak zauważa dr Chen Gang z East Asian Institute w Singapurze, konflikt zbrojny i częściowa blokada cieśniny przekształciły ideę “petrojuana” z teoretycznej alternatywy w “pojawiający się instrument geopolityczny” [3].
Historycznie system petrodolara opierał się na stabilności i amerykańskich gwarancjach bezpieczeństwa dla państw Zatoki Perskiej. w tej chwili jednak głównym odbiorcą bliskowschodniej ropy są Chiny, które konsekwentnie budują swoją “twierdzę naftową”, zwiększając rezerwy strategiczne i dywersyfikując źródła dostaw. Dla państw objętych zachodnimi sankcjami, takich jak Iran czy Rosja, rozliczanie transakcji surowcowych w chińskiej walucie staje się nie tyle wyborem ekonomicznym, co strategiczną koniecznością.
Eksperci podkreślają jednak, iż o całkowitym zastąpieniu dolara nie ma mowy. “Rozwój petrojuana będzie napędzany nie przez powszechną adopcję, ale przez selektywną integrację, szczególnie w handlu energią i surowcami przez państwa wykluczone z systemu dolarowego” – ocenia Chen Gang [3].
Gorączka złota w bankach centralnych
Zjawisko odchodzenia od pełnej zależności od dolara widać nie tylko w handlu ropą, ale również w polityce rezerw walutowych. Ludowy Bank Chin (PBoC) przez 19 miesięcy z rzędu (do maja 2026 roku włącznie) powiększał swoje rezerwy złota. Tylko w maju chiński bank centralny dokupił blisko 10 ton kruszcu, podnosząc całkowite oficjalne rezerwy do poziomu 2331 ton [4].
Chiny nie są w tym trendzie odosobnione. Jak wynika z danych rynkowych, banki centralne na całym świecie, zwłaszcza z rynków wschodzących, intensywnie akumulują złoto. Działania te są motywowane chęcią dywersyfikacji portfeli w obliczu zamrożenia rosyjskich rezerw walutowych przez państwa zachodnie oraz obawami o stabilność tradycyjnych walut fiducjarnych. Złoto, jako aktywo nieobarczone ryzykiem politycznym ze strony państw trzecich, zyskuje na atrakcyjności w czasach podwyższonego napięcia geopolitycznego.
| Wskaźnik | Dane (maj 2026) |
| Czas trwania nieprzerwanych zakupów złota przez PBoC | 19 miesięcy |
| Wolumen zakupów PBoC w maju 2026 r. | 9,95 tony |
| Całkowite oficjalne rezerwy złota Chin | 2331,5 tony |
| Całkowite rezerwy walutowe Chin | 3,44 bln USD |
Źródło danych: State Administration of Foreign Exchange (SAFE) / Kitco News [4]
Gospodarka w cieniu geopolityki
Obecna sytuacja tworzy skomplikowany obraz globalnej gospodarki. Z jednej strony Stany Zjednoczone mierzą się z wyzwaniami wewnętrznymi, w tym z potencjalnymi zawirowaniami na rynku długu w związku ze zmianami polityki monetarnej w Japonii. Z drugiej strony Chiny, choć lepiej przygotowane na kryzys w Cieśninie Ormuz niż państwa zachodnie, również muszą ostrożnie nawigować w świecie narastającego protekcjonizmu.
W mediach społecznościowych i na forach analitycznych często pojawiają się radykalne tezy o “upadku dolara” czy “amerykańskiej pułapce”. Rzeczywistość jest jednak bardziej zniuansowana. Jak podsumowują analitycy, obecny moment nie oznacza załamania dotychczasowego systemu finansowego, ale przejście w kierunku porządku bardziej sfragmentaryzowanego. W tym nowym układzie dolar pozostanie walutą dominującą, ale utraci swój absolutny monopol na rzecz regionalnych alternatyw i tradycyjnych bezpiecznych przystani, takich jak złoto.
Źródła:
- Reuters: Oil gains as investors cautious over Iran-Oman talks, Anushree Ashish Mukherjee, 6 sierpnia 2026.
- The Hill: Iran moves to block US, Israeli shipments from Strait of Hormuz, Ashleigh Fields, 6 sierpnia 2026.
- ThinkChina: Petroyuan on the horizon: The Middle East crisis rewires global oil finance, Chen Gang, 20 kwietnia 2026.
- Kitco News: China increases gold reserves by 9.95 tonnes in May for 19th straight month of purchases, Ernest Hoffman, 8 czerwca 2026.
Leszek B. Ślazyk
e-mail: [email protected]
