SAFE – teraz wszystko w naszych rękach

Tak, wiem, iż program SAFE to nie jest rozwiązanie idealne, a oferowane tam środki to nie prezenty, które w magiczny sposób sprawią, iż urosną nam budżety obronne, a fabryki produkujące armaty, czołgi i amunicja wyrosną jak grzyby po deszczu. Nie, SAFE tak nie zadziała. To skomplikowany mechanizm finansowy, który w dużym uproszczeniu skonstruowany został tak jak każdy inny kredyt, z tą różnicą, iż pożyczkę w czołowych światowych instytucjach finansowych bierzemy pod szyldem Unii Europejskiej. Ponieważ żyrantem kredytu jest UE, to jego oprocentowanie będzie dużo niższe od tego, które zaproponowano by nam, gdybyśmy się o taką pożyczkę ubiegali samodzielnie. Unia wynegocjowała nie tylko bardzo niskie oprocentowanie, ale również ekstremalnie długi okres spłat – 45 lat oraz 10-letnią prolongatę. Czyli spłacać pożyczki w ramach SAFE zaczniemy za dekadę, a zakończymy w 2081 roku!

Na co Polska zamierza przeznaczyć pieniądze z programu SAFE? Chociaż dokładna lista 139 projektów, o których dofinansowanie wnioskowaliśmy, jest niejawna, kilka pozycji nie jest tajemnicą. Na liście znalazł się m.in. nowy bojowy wóz piechoty Borsuk, armatohaubica Krab, system minowania narzutowego Baobab, modułowe karabinki Grot, amunicja artyleryjska o kalibrze 155 mm, różnego typu miny oraz systemy przeciwlotnicze, w tym pociski Piorun.

Skąd taki wybór? Odpowiedź jest banalnie prosta. Są to produkty polskiego przemysłu zbrojeniowego, które w ocenie branżowych ekspertów budzą duże zainteresowanie innych europejskich armii, gdyż są ciekawymi i nowoczesnymi systemami uzbrojenia. Dlaczego to zainteresowanie ma tak duże znaczenie w przypadku programu SAFE? Ponieważ przyjęty w nim mechanizm promuje te projekty, które będą realizowane przez przynajmniej dwa państwa Unii Europejskiej. Innym istotnym wymogiem, jaki muszą spełnić kraje zabiegające o pożyczki z SAFE, jest to, aby produkowany sprzęt powstawał z komponentów wytwarzanych przynajmniej w 65% w Europie.

Unia Europejska przyjęła takie, a nie inne obostrzenia wobec programu SAFE, ponieważ ma on dwa zasadnicze cele. Pierwszym, oczywistym, jest wzmocnienie potencjałów obronnych państw, które do niego przystąpią i będą go realizowały. Drugim celem, moim zdaniem chyba najważniejszym, a na pewno ważniejszym niż same pojedyncze zakupy uzbrojenia i sprzętu wojskowego, jest zwiększenie potencjału produkcyjnego europejskiej zbrojeniówki. Rozumiem, iż chodzi tu nie tylko o moce wytwórcze, ale również technologie i know-how.

Program SAFE nabiera tempa. Polska czeka już tylko na akceptację naszych wniosków przez Radę Europy, a potem będzie mogła podpisywać kontrakty pożyczkowe. I przyznam, iż w tym momencie nie bardzo rozumiem, dlaczego jeszcze nasz kraj nie przyjął jeszcze stosownych mechanizmów finansowych i prawnych umożliwiających zarządzanie unijnymi pożyczkami na obronność. Skoro potrzebna jest specjalna ustawa, aby powołać do życia „specjalną” instytucję do rozliczania SAFE, bo nie może to być Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, to już dawno polski parlament powinien taką ustawę uchwalić. Naprawdę nie ma na co czekać!

Mam nadzieję, iż zwłoka w pracach nad ustawą wynika tylko z troski o to, aby w przepisach znalazły się odpowiednie „bezpieczniki”, które zapewnią terminową realizację projektów, na które zostaną przeznaczone unijne pożyczki. jeżeli u nas dojdzie do opóźnień lub innych potknięć, to możemy być pewni, iż w Unii nie zabraknie państw, które chętnie skorzystają z puli środków zarezerwowanych w tej chwili dla Polski. Mamy skarb i teraz on jest w naszych rękach, ale nic nie jest dane na zawsze i na stałe.