Podczas dorocznych obrad Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych w marcu 2026 roku, znanych jako Dwie Sesje (两会, liǎng huì), przewodniczący Xi Jinping skierował do oficerów Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej (PLA) bezkompromisowe przesłanie. Wezwał do całkowitego wykorzenienia korupcji, podkreślając, iż w wojsku nie ma miejsca na nielojalność ani na “ukrywanie skorumpowanych urzędników” . Te słowa, choć wpisują się w wieloletnią retorykę Xi, padły w szczególnym momencie – w cieniu największej czystki na szczytach chińskiej armii od dziesięcioleci. Za oficjalnymi zarzutami o korupcję kryje się jednak głębszy spór o przyszłość chińskich sił zbrojnych, w którym tanie drony i robotyzacja wygrywają z drogim, skomplikowanym sprzętem.
Przesłanie Xi Jinpinga: najważniejsze frazy i ich interpretacja
Dwie Sesje 2026 roku rozpoczęły się 5 marca, kiedy to Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych (OZPL) zebrało się w Pekinie w rekordowo okrojonym składzie – zaledwie 2765 delegatów, co jest najniższą frekwencją od 2013 roku, pomijając lata pandemii . Nieobecność ta nie była przypadkowa: tuż przed sesją z listy delegatów usunięto 19 osób, w tym dziewięciu oficerów wojskowych, a z Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej Chin wykreślono kolejnych trzech generałów .
Przemawiając 7 marca 2026 roku do delegacji wojskowej podczas Dwóch Sesji, Xi Jinping, pełniący jednocześnie funkcję przewodniczącego Centralnej Komisji Wojskowej (CKW), zażądał, aby wojsko “ustanowiło ścisłą kontrolę i surowe zasady, uważnie monitorując najważniejsze aspekty” swojej działalności . Zwrócił szczególną uwagę na efektywne wykorzystywanie funduszy obronnych i przeznaczanie ich wyłącznie na cele, które realnie zwiększą zdolności bojowe państwa. Podkreślił, iż w ramach 15. planu pięcioletniego (2026–2030) armia musi przejść głęboki przegląd instytucjonalny.
Frazy, które zdominowały przekaz państwowych mediów – Xinhua i CCTV – to przede wszystkim “rewolucyjne hartowanie” (revolutionary tempering, 革命性锻造) oraz “absolutne przywództwo partii nad siłami zbrojnymi” . Pierwsze z tych pojęć, wywodzące się z maoistowskiej tradycji, oznacza oczyszczenie przez próbę – i jest sygnałem, iż Xi traktuje kampanię antykorupcyjną jako element głębszej transformacji ideologicznej armii, a nie tylko policyjne dochodzenie. Drugie zaś jest odpowiedzią na obawy, iż rozległe sieci powiązań wewnątrz PLA zaczęły tworzyć alternatywne ośrodki lojalności, niezależne od partii.
Reakcje światowych mediów: od Tokio po Moskwę
Światowe media i analitycy błyskawicznie podchwycili te słowa, interpretując je przez pryzmat trwających czystek. Rosyjska “Gazeta.ru” i portal RBK odnotowały ostrzeżenie Xi przed “ukrywaniem korupcjonistów”, powołując się na wcześniejsze doniesienia o aresztowaniach czołowych generałów . Rosyjscy komentatorzy, obserwujący z uwagą chińskie przemiany wojskowe, dostrzegli w słowach Xi sygnał o głębokiej nieufności wobec własnej kadry dowódczej – co w kontekście rosyjskich doświadczeń z Ukrainą brzmi znajomo.
W Japonii były najwyższy dowódca Sił Samoobrony, generał Yoshihide Yoshida, określił czystki w PLA jako “niebezpieczne”, obawiając się, iż rosnąca konsolidacja władzy przez Xi może paradoksalnie destabilizować sytuację w regionie . Yoshida wskazał, iż masowe usuwanie doświadczonych dowódców tworzy próżnię decyzyjną, która zwiększa ryzyko błędnej kalkulacji w ewentualnym konflikcie o Tajwan. Australijskie ABC News podkreśliło z kolei, iż Xi po raz pierwszy tak otwarcie przyznał do istnienia problemu korupcji w armii, co samo w sobie jest sygnałem bezprecedensowej skali zjawiska .
Tajwańscy eksperci, cytowani przez singapurski dziennik “Lianhe Zaobao”, oceniają, iż kampania antykorupcyjna ma na celu całkowite “oczyszczenie pola” przed 21. Kongresem Partii Komunistycznej planowanym na 2027 rok . Profesor Kou Chien-wen z Narodowego Uniwersytetu Chengchi w Tajpej wskazał, iż usunięci delegaci wojskowi powiązani są z dwiema “liniami” czystek – siecią byłego komisarza politycznego Miao Hua oraz siecią byłego wiceprzewodniczącego CKW Zhang Youxia – co sugeruje, iż kampania jest systematyczna i dalekosiężna .
“Stara gwardia” i korupcja w procesie zamówień zbrojeniowych
Od 2022 roku w Chinach usunięto lub “zniknęło” ponad 100 wyższych oficerów PLA, w tym 36 generałów oficjalnie potwierdzonych jako objętych czystką . Skala tego zjawiska jest bezprecedensowa: z 47 generałów pełniących służbę w 2022 roku lub awansowanych po tej dacie aż 87 procent zostało usuniętych lub jest podejrzanych o usunięcie .
Na czele listy odsuniętych znajdują się postaci jeszcze niedawno uważane za filary potęgi militarnej Chin:
| Generał | Stanowisko | Status |
| Zhang Youxia (张又侠) | Wiceprzewodniczący CKW, bliski współpracownik Xi | Usunięty, śledztwo (2026) |
| Liu Zhenli (刘振立) | Szef Połączonego Sztabu Generalnego CKW | Usunięty, śledztwo (2026) |
| He Weidong (何卫东) | Wiceprzewodniczący CKW | Usunięty (2025) |
| Miao Hua (苗华) | Dyrektor Departamentu Pracy Politycznej CKW | Wydalony z KPCh |
| Li Shangfu (李尚福) | Minister Obrony Narodowej | Wydalony z KPCh |
| Wei Fenghe (魏凤和) | Były Minister Obrony Narodowej | Wydalony z KPCh |
| Li Qiaoming (李桥铭) | Dowódca Wojsk Lądowych | Usunięty przed Dwiema Sesjami 2026 |
Oficjalnym powodem ich upadku są “problemy polityczne i korupcyjne” oraz “poważne naruszenie autorytetu Xi Jinpinga jako przewodniczącego CKW” . Jednak analiza ścieżek kariery odsuniętych generałów wskazuje na coś więcej: reprezentowali oni “starą gwardię”, która przez lata czerpała ogromne korzyści z tradycyjnego modelu zamówień zbrojeniowych. Model ten opierał się na produkcji i zakupie drogiego, wysoce skomplikowanego sprzętu wojskowego – od lotniskowców po zaawansowane systemy rakietowe. Nie przypadkiem najbardziej dotknięte czystkami zostały właśnie Siły Rakietowe (wszystkich czterech byłych dowódców tej formacji usunięto) oraz Marynarka Wojenna, której korupcja przy zamówieniach doprowadziła m.in. do zatopienia nowego okrętu podwodnego klasy Zhou w stoczni w Wuhanie w 2024 roku .
System ten, przypominający w swoich patologiach podejście amerykańskiego kompleksu wojskowo-przemysłowego, obfitował w nieprawidłowości. Korupcja przy przetargach na potężne okręty czy systemy rakietowe pozwalała na budowanie rozległych sieci guanxi (nieformalnych powiązań i przysług) wśród najwyższych dowódców i dyrektorów państwowych konglomeratów zbrojeniowych . Doradcy Xi Jinpinga zorientowali się jednak, iż ten model staje się nie tylko kosztowny, ale i śmiertelnie przestarzały na współczesnym polu walki.
Lekcje z Ukrainy i Bliskiego Wschodu: zmierzch drogiego sprzętu
Wartość tradycyjnego, drogiego sprzętu wojskowego została brutalnie zweryfikowana w ostatnich konfliktach. Wojna na Ukrainie dobitnie udowodniła, iż strona pozbawiona masowej liczby tanich dronów – oraz skutecznych systemów do ich niszczenia – z góry skazana jest na ogromne straty i porażki taktyczne. Jeszcze silniejszy cios dla doktryny “starej gwardii” nadszedł z Bliskiego Wschodu, podczas starć USA i Izraela z Iranem.
Iran, dysponując tanimi dronami z rodziny Shahed (np. Shahed-136), skutecznie paraliżuje i niszczy najważniejsze komponenty zaawansowanych systemów obronnych w Zatoce Perskiej . Asymetria kosztów jest tu porażająca. Produkcja jednego drona Shahed szacowana jest na zaledwie 20 000 do 50 000 dolarów amerykańskich – w zależności od modelu i wyposażenia . Tymczasem pociski używane przez Stany Zjednoczone do ich przechwytywania (np. z systemów Patriot) mogą kosztować od 2 do choćby 4 milionów dolarów za sztukę . Według wyliczeń cytowanych przez NBC News, na każdego dolara wydanego przez Iran na drona Shahed, Emiraty Arabskie musiały wydać od 20 do 28 dolarów na jego zestrzelenie .
Dla chińskiego dowództwa stało się jasne, iż masowa produkcja tanich, autonomicznych maszyn jest skuteczniejsza strategicznie niż inwestowanie miliardów w pojedyncze, łatwe do zniszczenia platformy bojowe. Szybkie przemodelowanie uzbrojenia, łańcuchów dostaw i doktryny wojennej stało się koniecznością. Było to jednak sprzeczne z interesami “starej gwardii”, dla której oznaczało to odcięcie od lukratywnych kontraktów i rozmontowanie sieci guanxi. Opór wobec tych zmian, maskowany dbałością o “tradycyjne zdolności”, został ostatecznie zinterpretowany przez Pekin jako sabotaż i “zdrada”, co uruchomiło lawinę aresztowań .
Robotyzacja PLA: od “ludzkiej fali” do rojów maszyn
Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza pod wodzą Xi Jinpinga przechodzi radykalną transformację w kierunku uzbrojenia modułowego, zautomatyzowanego i zrobotyzowanego. Główny ciężar działań bojowych ma zostać przeniesiony z żywych żołnierzy na maszyny, którymi dowodzą z bezpiecznej odległości operatorzy wspierani przez algorytmy sztucznej inteligencji . Już 14. plan pięcioletni (2021–2025) wprost stwierdzał, iż “przyszłe wojny będą bezzałogowe i inteligentne” .
Przykłady tego kierunku są coraz bardziej spektakularne. Na początku 2026 roku chińska telewizja państwowa CCTV zaprezentowała testy systemu, w którym jeden żołnierz, wspierany przez algorytmy sztucznej inteligencji opracowane na Narodowym Uniwersytecie Technologii Obronnych, jest w stanie kontrolować rój ponad 200 bezzałogowców jednocześnie . Drony te potrafią autonomicznie rozdzielać między siebie zadania: od zwiadu, przez mylenie obrony przeciwnika, po ataki kamikadze na wskazane cele. Każdy z nich wyposażony jest w “inteligentny algorytm”, który poprzez wzajemną komunikację i “autonomiczne negocjacje” tworzy, jak to ujął badacz Xiang Xiaojia, “potężny, kooperatywny inteligentny rój” .
W 2025 roku przetestowano drona “Jiu Tian” (Dziewięć Niebios) – powietrzny lotniskowiec o rozpiętości skrzydeł 25 metrów, zdolny do uwolnienia od 100 do 150 mniejszych dronów uderzeniowych z wewnętrznych zasobników . Równolegle PLA ćwiczy taktykę “ludzko-maszynowych zespołów bojowych” (human-machine collaborative combat teams), w których żywi żołnierze dowodzą grupami robotów i dronów podczas symulowanych walk miejskich . Badacze z Georgetown University, analizując tysiące dokumentów przetargowych PLA, zidentyfikowali ponadto programy budowy uzbrojonych psów-robotów, humanoidalnych robotów bojowych, autonomicznych systemów śledzenia okrętów podwodnych oraz narzędzi AI do operacji informacyjnych .
Sztuczna inteligencja zamiast doświadczenia bojowego
Ten gwałtowny zwrot ku autonomii i robotyzacji ma dla Chin jeszcze jedno, niezwykle istotne uzasadnienie, rzadko przywoływane wprost przez Pekin. Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza cierpi na krytyczny brak realnego doświadczenia bojowego. Ostatnim pełnoskalowym konfliktem, w jakim uczestniczyli chińscy żołnierze, była krótka i mało udana inwazja na Wietnam w 1979 roku – zakończona wycofaniem się wojsk chińskich po miesiącu walk, z dotkliwymi stratami zadanymi przez doświadczoną armię wietnamską .
Obecnie w aktywnym dowództwie PLA nie ma praktycznie ani jednego generała z doświadczeniem frontowym. Przez ponad cztery dekady chińscy oficerowie awansowali dzięki politycznej lojalności, akademickim osiągnięciom i manewrom biurokratycznym – nie zaś dzięki sprawdzeniu się w ogniu walki . Brakuje instytucjonalnej wiedzy o tym, jak żołnierze i oficerowie zachowają się w stresie współczesnego, wysokointensywnego konfliktu, jak reagować na nieoczekiwane straty, jak utrzymać spójność dowodzenia w chaosie bitwy.
Rozwiązaniem tego problemu ma być właśnie technologia. Jak wskazują analizy badaczy z Georgetown University, Chiny budują oparte na sztucznej inteligencji systemy wspomagania decyzji dowódczych, które mają zastąpić intuicję i doświadczenie bojowe . Maszyny i algorytmy nie ulegają panice, nie odczuwają strachu i mogą przetwarzać ogromne ilości danych z pola walki w ułamkach sekund. Przeniesienie ryzyka na tanie roje dronów i roboty bojowe ma zrekompensować brak “obycia w boju” chińskich żołnierzy, minimalizując jednocześnie straty w ludziach – co jest najważniejsze z punktu widzenia polityki wewnętrznej KPCh, gdzie każdy chiński żołnierz jest jedynym synem rodziny wychowanej w reżimie jednego dziecka.
Badacze wskazują jednak na poważne ryzyko tej strategii: systemy AI szkolone głównie na danych publicznych i symulacjach mogą być podatne na manipulację informacyjną przez przeciwnika, a brak danych z realnych konfliktów – takich jak klasyfikowane obrazy platform wojskowych czy sygnatury radarowe – stanowi istotną lukę w możliwościach uczenia maszynowego .
Czystki w chińskiej armii to nie tylko rutynowa walka z korupcją. To brutalne wymuszenie zmiany paradygmatu wojennego. Xi Jinping eliminuje dowódców zapatrzonych w kosztowne, tradycyjne uzbrojenie i chroniących własne sieci powiązań, torując drogę dla armii nowej generacji. Armii, w której o zwycięstwie zadecydują nie drogie lotniskowce ani rakiety balistyczne, ale miliony tanich, inteligentnych dronów, dowodzonych przez żołnierzy, którzy nigdy nie widzieli prawdziwego pola walki – ale których zastąpią maszyny, które nie muszą go widzieć.
Leszek B. Ślazyk
e-mail: [email protected]
Źródła:
[1] Reuters. [“China’s Xi says military must be politically loyal, root out corruption”](https://www.reuters.com/world/china/chinas-xi-says-military-must-be-politically-loyal-root-out-corruption-2026-03-07/ ). 7 marca 2026.
[2] Gazeta.ru. [“Си Цзиньпин призвал строго контролировать армию Китая”](https://www.gazeta.ru/army/news/2026/03/07/28011925.shtml ). 7 marca 2026.
[3] ABC News Australia. [“Xi Jinping says China’s army has undergone ‘revolutionary tempering’ in corruption crackdown”](https://www.abc.net.au/news/2026-02-12/xi-jinping-acknowledges-army-corruption-crackdown/106333834 ). 12 lutego 2026.
[4] Nikkei Asia. [“China’s military purges are ‘dangerous,’ says former top Japanese general”](https://asia.nikkei.com/politics/international-relations/japan-china-tensions/china-s-military-purges-are-dangerous-says-former-top-japanese-general ). 25 lutego 2026.
[5] Lianhe Zaobao. [“大陆两会军队反腐未歇 台学者：或为二十一大持续清场”](https://www.zaobao.com.sg/news/china/story20260308-8690444 ). 8 marca 2026.
[6] CSIS ChinaPower Project. [“The Purges Within China’s Military Are Even Deeper Than You Think”](https://chinapower.csis.org/china-pla-military-purges/ ). 24 lutego 2026.
[7] Fox News. [“Iran’s drone swarm attacks unleash ‘exponential costs’ on US, prolonging war”](https://www.foxnews.com/world/irans-drone-swarm-attacks-unleash-exponential-costs-us-prolonging-war-asymmetric-capability ). Marzec 2026.
[8] CNBC. [“Iran’s Shahed drone: How ‘the poor man’s cruise missile’ is changing warfare”](https://www.cnbc.com/2026/03/05/iran-shahed-136-drone-cost-air-defense-gulf-war-us-israel-gulf-scorpion-strike-centcom.html ). 5 marca 2026.
[9] NBC News. [“Iran leans on Shahed drones to penetrate U.S. defenses”](https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/shahed-drones-iran-us-war-ukraine-russia-rcna261285 ). Marzec 2026.
[10] GIGAZINE / Georgetown University CSET. [“The People’s Liberation Army of China is developing ‘military humanoid robots,’ ‘space warfare robots,’ ‘flying drone corps,’ and ‘propaganda AI.'”](https://gigazine.net/gsc_news/en/20260304-chinas-army-wants-weaponize-ai/ ). 4 marca 2026.
[11] South China Morning Post. [“1 soldier, 200 drones: China showcases rapid launch and agility in swarm warfare tactics”](https://www.scmp.com/news/china/military/article/3340972/1-soldier-200-drones-china-showcases-rapid-launch-and-agility-swarm-warfare-tactics ). 23 stycznia 2026.
[12] CNA. [“China Readies Drone Swarms for Future War”](https://www.cna.org/our-media/indepth/2025/09/china-readies-drone-swarms-for-future-war ). 24 września 2025.
[13] RAND Corporation. [“China’s Military Has No Combat Experience: Does It Matter?”](https://www.rand.org/pubs/commentary/2018/11/chinas-military-has-no-combat-experience-does-it-matter.html ). 27 listopada 2018.
