Pałac o opinii Komisji Weneckiej w sprawie sędziów TK: „Nie ma żadnej mocy prawnej”

Prezydent powinien niezwłocznie przyjąć ślubowanie sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm – uważa Komisja Wenecka. jeżeli odmawia lub zwleka, sędziowie powinni móc złożyć je bez jego obecności, z zachowaniem określonych warunków. Pałac Prezydencki odrzuca te zalecenia. Rzecznik Karola Nawrockiego przekazał PAP, iż opinia „nie ma żadnej mocy prawnej” i nie wpłynie na decyzje prezydenta.

Opublikowana 13 października opinia dotyczy granic prezydenckich uprawnień przy ślubowaniu sędziów TK. Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy, uznała, iż prezydent nie powinien wykorzystywać tej procedury do kontrolowania wyboru dokonanego przez Sejm. Dokument przyjęto podczas sesji plenarnej 9–10 października.

Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz w rozmowie z PAP podkreślił doradczy charakter Komisji. Przekonywał, iż jej opinie nie są źródłem polskiego prawa, a prezydent działa na podstawie konstytucji i ustaw. Zapowiedział, iż w sprawie czworga sędziów Pałac nie podejmie działań dotyczących ślubowania do czasu rozstrzygnięcia przez TK wniosku o spór kompetencyjny.

Sejm wybiera, prezydent odbiera ślubowanie

Argumentacja Komisji opiera się na rozdzieleniu dwóch czynności. Wybór sędziów TK konstytucja powierza Sejmowi. Obowiązek złożenia ślubowania wobec prezydenta wynika natomiast z ustawy. Według Komisji ustawowy wymóg nie daje głowie państwa dodatkowej kompetencji do zatwierdzania lub odrzucania parlamentarnego wyboru.

Opinia nie jest wiążącym wyrokiem i nie zmienia przepisów. Jej przedmiotem jest jednak właśnie sposób odczytania tych przepisów — odmienny od stanowiska prezentowanego przez Pałac Prezydencki.

Komisja zaleca, by w razie odmowy lub przewlekania procedury możliwe było złożenie ślubowania bez fizycznego udziału prezydenta. Warunkiem byłoby zachowanie wymaganej formy, należyte potwierdzenie dokonania tej czynności oraz skierowanie i przekazanie ślubowania prezydentowi.

Dwie oceny ceremonii w Sejmie

Dokument odnosi się także do ślubowania złożonego w Sejmie 9 kwietnia. Komisja odnotowała obecność notariusza i przekazanie dokumentów Kancelarii Prezydenta. Oceniła, iż zachowano treść oraz uroczysty charakter ślubowania, a jego adresatem pozostał prezydent.

Leśkiewicz przedstawił przeciwną ocenę. Ceremonię w Sali Kolumnowej, zorganizowaną przez marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego, nazwał „szopką polityczno-medialną”. Zdaniem rzecznika uczestnicząca w niej czwórka sędziów niejako sama wykluczyła się z ich grona.

Osobno odniósł się do Macieja Berka. Oświadczył, iż Pałac oczekuje dokumentów potwierdzających dziesięcioletnią praktykę zawodową jako radca prawny. Według rzecznika dopiero przedstawienie tych dokumentów pozwoli ruszyć z procedurą.

Opinię Komisji poparł rzecznik rządu Adam Szłapka. Podkreślił, iż wybór sędziów TK należy do Sejmu, a rolę prezydenta przy ślubowaniu określił jako ceremonialną. Pałac pozostaje przy swoim stanowisku: w przypadku czworga sędziów czeka na rozstrzygnięcie Trybunału.

Źródła: Komisja Wenecka — opinia CDL-AD(2026)031, Rada Europy — charakter opinii Komisji, PAP za Radiem ZET — wypowiedzi rzeczników prezydenta i rządu